2026 Yeni SHT-İHA Talimatı ne getiriyor?
SHGM’nin yeni talimatını herkesin anlayabileceği bir dille özetledik. Lisans seviyeleri, araç sınıfları, uçuş bölgeleri, İHATTYS sistemi, yazılım şartları ve 31 Temmuz 2027 geçiş sürecini tek sayfada inceleyebilirsiniz.
250 gram altı tamamen serbesttir söylemine güvenmeyin. Yeni metinde 500 gramın altında olup Basit İHA tanımına uymayan araçlar M0 sınıfı hükümlerine tabi tutuluyor. Yani cihazın yalnızca ağırlığına bakılmaz; kayıt, pilot lisansı ve uçuş bölgesi kuralları birlikte değerlendirilir.
Yeni talimatın kısa özeti
En önemli değişiklikleri birkaç dakikada anlayın.
Araçtan çok operasyon önemli
Artık yalnızca drone’un kaç kilogram olduğu değil, uçuşun ticari mi amatör mü olduğu, VLOS/BVLOS yapılıp yapılmadığı ve hangi bölgede uçulduğu belirleyici.
İzin ve takip dijitalleşiyor
İHATTYS; kayıt, uçuş bildirimi, bölge durumu, trafik çakışması ve izin süreçlerini tek merkezde toplamayı hedefliyor.
Geçiş için hazırlık gerekiyor
Mevcut pilot, araç ve belgelerin yeni sisteme uyarlanması için kritik son tarih 31 Temmuz 2027 olarak belirleniyor.
İHA sınıfları: M0, M1, M2 ve M3
Madde 8’e göre sınıflandırma azami kalkış kütlesine göre yapılıyor.
Basit İHA nedir? Tasarımı gereği yatayda 10 metre yarıçaplı ve dikeyde 20 metre yüksekliğe sahip silindirik uçuş alanını aşamayan, M0 için belirlenen teknik özellikleri de aşmayan oyuncak niteliğindeki araçtır. Bu dar tanıma uyan Basit İHA; pilot lisansı, kayıt, tescil ve ithal uygunluk yükümlülüklerinden muaf tutuluyor. 500 gramın altında olup bu tanıma uymayan araçlar ise M0 kurallarına tabi.
P0, P1 ve P2 pilot lisansları
Lisans seviyesi, yapılacak operasyonun türüne göre belirleniyor.
P0
Amatör operasyon
Ticari amaç taşımayan, görerek ve gündüz yapılan temel uçuşlar.
- VLOS (görsel görüş hattı)
- Azami 120 metre
- 3.000 metre görüş/yatay uzaklık sınırı
P1
Ticari operasyon
Fotoğraf, video, haritalama ve diğer ticari uçuşlar.
- VLOS, 120 metre ve 3.000 metre sınırı
- Uygun donanımla gece uçuşu yapılabilir
- Gerekirse gözlemci istenebilir
P2
İleri ve yüksek riskli operasyon
BVLOS, otonom, kalabalık üstü, taşıma ve sertifikasyon gerektiren görevler.
- Görüş hattı dışı uçuş
- Otonom operasyon ve İHA koridoru
- Kargo, yolcu ve tehlikeli madde
Diploma lisansı uçuş izni değildir. Eğitim ve sınavdan sonra KDM-ORG üzerinden diploma lisansı düzenleniyor. Uçuş yapabilmek için ayrıca KDM-ERP üzerinden operasyonel lisans alınması gerekiyor.
Uçuş bölgeleri ve izin mantığı
Haritadaki renk, uçuşun hangi prosedüre tabi olduğunu gösteriyor.
Belirli şartlarda serbest
Belirlenen irtifa ve operasyon şartlarında ayrıca operasyonel izin gerekmeyen sahalar. Pilot lisansı ve uçuş sınırları yine geçerli.
Geçici izin veya tahsis
Bir kullanıcıya izin ya da hava sahası hacmi tahsis edildiğinde haritada dinamik olarak yayımlanan alanlar.
Kapalı veya özel uygunluk
Emniyet, güvenlik veya mahremiyet nedeniyle kısıtlanan sahalar. İlgili kurumun uygunluğu olmadan izin verilmiyor.
Metreküp-gün tahsisi: Belirli bir hava sahası hacmi; yatay sınırlar, taban-tavan irtifası ve gün sayısıyla tahsis edilebilecek. Ücret, hacim ile sürenin çarpımına göre hesaplanacak ve ödeme tamamlanmadan operasyona başlanamayacak.
İHATTYS ne yapacak?
İnsansız Hava Aracı Takip ve Trafik Yönetim Sistemi’nin pratik karşılığı.
Konum ve uçuş takibi
Kayıtlı araçların konum ve uçuş durumu merkezi olarak izlenebilecek.
Çakışma uyarısı
Aynı bölgeyi aynı anda kullanmak isteyen araçlar için sistem kullanıcıları uyaracak.
Uçuş bildirimi
P2 operasyonlarında güzergâh/alan, irtifa, başlangıç ve tahmini bitiş bilgileri sisteme girilecek.
Talimatın madde madde sade özeti
Başlıklara tıklayarak ilgili maddenin pratik açıklamasını okuyabilirsiniz.
Madde 1 — Amaç
Sivil İHA’ların ithali, satışı, kaydı, tescili, uçuşa elverişliliği, yazılımı, pilot nitelikleri ve operasyon kurallarını düzenler.
Madde 2 — Kapsam
Sivil İHA sistemleri ve uzaktan tanımlama eklentileri kapsamda. Devlet araçları, kapalı alan operasyonları, yere/platforma bağlı balonlar ve AFAD’ın afet/arama-kurtarma operasyonları kapsam dışında.
Madde 3 — Dayanak
2920 sayılı Kanun, ilgili Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, Chicago Sözleşmesi, KVKK, Elektronik Haberleşme ve Ürün Güvenliği mevzuatına dayanır.
Madde 4 — Tanımlar
VLOS (görsel görüş hattı), BVLOS (görüş hattı dışı), geofence (coğrafi sınırlandırma), İHA koridoru, P0/P1/P2, İHATTYS ve yapay zekâ destekli otonom sistem gibi kavramları tanımlar.
Madde 5 — Uluslararası uyum
AB’nin 2019/947 ve 2019/945 düzenlemeleri ile ICAO RPAS dokümanları referans alınır.
Madde 6 — Operasyon esasları
Amatör VLOS için asgari P0, ticari VLOS için P1, BVLOS/otonom/yüksek riskli işler için P2 lisansı gerekir.
Madde 7 — Otonom ve yapay zekâlı sistemler
Otonom uçuş P2 ve operasyonel yetkilendirme ile yapılabilir. Yapay zekâlı sistemler için ayrı talimat çıkana kadar kontrollü izin, P2, geofence ve tescil şartları uygulanabilir.
Madde 8 — Sınıflandırma
M0-M3 kütle sınıfları ve Basit İHA istisnası belirlenir. M0/M1 için uygunluk beyanı, M2/M3 için uçuşa elverişlilik belgesi esastır.
Madde 9 — Operasyonel yetkilendirme
Başvuru; pilot seviyesi, uçuş zarfı, bölge ve teknik yeterliliğe göre incelenir. Risk, pilot lisansı seviyesine gömülü kabul edilir.
Madde 10 — Yabancı araç ve pilotlar
Yabancı tescilli araçların İHATTYS ile uyumlu olması gerekir. Yabancı pilot lisansları SHGM tarafından değerlendirilir; intibak eğitimi ve operasyonel lisans gerekir.
Madde 11 — Kayıt ve tescil
Basit İHA hariç operasyon yapan kullanıcılar İHATTYS’e kaydolur. 120 metre veya 3.000 metre yatay sınırın ötesindeki P2 uçuşlarında tescil ve P2 lisansı gerekir.
Madde 12 — Kısıtlı bölgeler
Yeşil, kırmızı, turuncu ve bunların dışındaki sahalarla uçuş rejimi belirlenir. Yeşil dışındaki sahalar kısıtlı bölge kabul edilir.
Madde 13 — Hava sahası tahsisi
Belirli hacim ve süre için tahsis yapılabilir. Tahsis edilen alan turuncu olarak yayımlanır ve metreküp-gün hesabıyla ücretlendirilir.
Madde 14 — İHA koridorları
Uzun mesafeli, BVLOS ve otonom operasyonlar için giriş-çıkış noktaları, yönü, kapasitesi ve ayırma kriterleri tanımlı koridorlar kurulabilir.
Madde 15 — Pilot yetkinliği
P0 amatör, P1 ticari, P2 ileri seviye lisans modelidir. Diploma lisansı uçuş yetkisi vermez; operasyonel lisans gerekir. P2 için en az 3. sınıf sağlık sertifikası aranır.
Madde 16 — Eğitim ve sınav
Eğitim, sınav ve uygulamalı beceri değerlendirmesi yetkileri SHT-EĞİTİM/SINAV Talimatı ve SHGM mevzuatıyla belirlenir.
Madde 17 — Asgari yaş
P0 için 10 yaş; P1 ve P2 için 18 yaş sınırı vardır.
Madde 18 — Acil durum ve bağlantı kaybı
Kontrol bağlantısı kopunca araç, meskûn alan üzerinden geçmeden önceden belirlenmiş kurtarma alanına gidebilmeli veya uçuşu sonlandırabilmelidir.
Madde 19 — İşletici şartı
P2 operasyonları çok hafif hava aracı veya genel havacılık işleticisi bünyesinde yürütülür. P0/P1 için işletici bünyesinde faaliyet şartı aranmaz.
Madde 20 — Emniyet ve olay raporlama
Kaza, ciddi olay ve emniyeti etkileyen diğer olayların bildirilmesi ilgili emniyet mevzuatına bağlanır.
Madde 21 — İHATTYS’in görevi
Merkezi platform; konum, uçuş durumu, bölge verileri, izinler, trafik çakışmaları ve İHA koridorlarını yönetir.
Madde 22 — Kullanıcı yükümlülükleri
P2 kullanıcıları her operasyon öncesi uçuş bildirimi yapar. P0/P1 pilotları uçuş öncesi güncel bölge ve trafik bilgisini kontrol eder.
Madde 23 — Teknik şartlar
Sistem bağlantısı, seri numarası doğrulaması, geofence testi, uyum yazılım modülü, yazılım sertifikasyonu ve Basit İHA dışındaki araçlar için uzaktan tanımlama sistemi öngörülür.
Madde 24 — İthalat ve piyasa gözetimi
İthalatta marka, model, seri numarası, kütle, sınıf, uyum modülü ve yazılım sertifikasyonu aranır. Yurt dışından bireysel getirilen araçlar da bu şartlardan muaf değildir.
Madde 25 — Yaptırımlar
Lisanslar 1 ay-2 yıl askıya alınabilir. Tekrar ihlalde iptal ve 5 yıl yeniden lisans yasağı doğabilir. Savunma için en az 15 gün ve gerekçeli karar zorunluluğu vardır.
Madde 26 — Güvenlik
Kullanıcı ve pilot, aracın terör veya yasa dışı amaçlarla kullanılmasını önleyecek teknik ve idari güvenlik tedbirlerini almak zorundadır.
Madde 27 — Mevcut araçların uyarlanması
Mevcut araçların kayıt, uzaktan tanımlama, geofence, uyum yazılımı, yazılım sertifikasyonu ve İHATTYS şartlarına uyarlanması gerekir. Son tarih 31 Temmuz 2027.
Madde 28 — Mevcut izin ve belgeler
Eski izin ve belgeler 31 Temmuz 2027’ye kadar geçerli. Bu sürede yeni sınıf, lisans ve işletici yapısına intibak başvurusu yapılmalıdır.
Madde 29 — Pilot geçişi
İHA0 kayıtlı kullanıcıları P0’a, İHA1 sertifikaları P1’e, İHA2 ve İHA3 lisansları P2’ye dönüştürülür. Kazanılmış haklar ve uçuş tecrübesi korunur.
Madde 30 — Eski talimatın kaldırılması
22 Şubat 2016 tarihli SHT-İHA ve değişiklikleri yürürlükten kaldırılır. Eski belgelerin geçişi 28, 29 ve Geçici Madde 3’e göre korunur.
Geçici maddeler — Geçiş dönemi
İHATTYS devreye alınana kadar bazı kayıt ve izinlerde eski usuller uygulanabilir. Yazılım sertifikasyonu ve teknik dönüşüm için de 31 Temmuz 2027’ye kadar süre tanınır.
Madde 31-32 — Yürürlük ve yürütme
Talimat yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer; hükümler SHGM Genel Müdürü tarafından yürütülür.
Eski ve yeni talimat arasındaki farklar
Eski SHT-İHA Rev.05 ile yeni metindeki temel değişiklikler.
| Konu | Eski SHT-İHA Rev.05 | Yeni SHT-İHA |
|---|---|---|
| Sınıf adları | İHA0, İHA1, İHA2, İHA3. | M0, M1, M2, M3. Operasyon yetkisini araç sınıfıyla birlikte pilot ve bölge belirliyor. |
| 500 gram altı | 500 gramdan hafif araçlar genel olarak kapsam dışı kabul ediliyordu. | Basit İHA tanımına uymayan 500 gram altı araçlar M0 hükümlerine tabi. 250 gram üzerinden genel muafiyet yok. |
| Pilot sistemi | İHA0/İHA1 için lisans yerine kayıt ve ticari pilot sertifikası; İHA2/İHA3 için ayrı lisans. | P0 amatör, P1 ticari, P2 ileri seviye lisans. Diploma lisansına ek olarak operasyonel lisans. |
| Asgari yaş | İHA0 için 12, İHA1 için 15 yaş. | P0 için 10; P1 ve P2 için 18 yaş. |
| Sağlık şartı | Ticari İHA0/İHA1 için B sınıfı sürücü olur raporu; İHA2 için en az 2. sınıf sağlık. | P0/P1 için sağlık öz-beyanı; P2 için en az 3. sınıf sağlık sertifikası. |
| Bölge modeli | Serbest/yeşil, özel izne tabi/kırmızı ve izne tabi bölgeler. | Yeşil, kırmızı, turuncu ve bunların dışındaki sahalar; turuncu alan izin/tahsis göstergesi. |
| Gece uçuşu | İHA0/İHA1 için temel kural gündoğumu-günbatımı arası uçuştu. | P0 gündüzle sınırlı; P1 uygun donanım ve görünürlük şartıyla gece uçabilir. |
| İHATTYS | Web tabanlı izin ve kayıt sistemi. | Merkezi takip, uçuş bildirimi, trafik çakışması, dinamik bölge ve koridor yönetimi. |
| Hava sahası tahsisi | Yeni metindeki metreküp-gün esaslı tahsis modeli yoktu. | Belirli hacim ve gün için ücretli tahsis yapılabilecek; alan turuncu olarak yayımlanacak. |
| İHA koridoru | Yeni metindeki ayrı ve yapılandırılmış koridor modeli yoktu. | Uzun mesafeli, BVLOS ve otonom uçuşlar için tanımlı koridorlar kurulabilecek. |
| Geofence ve yazılım | Kayıt, teknik teçhizat ve uçuşa elverişlilik belgeleri öne çıkıyordu. | Uyum yazılımı, geofence, yazılım sertifikasyonu ve uzaktan tanımlama sistemi öne çıkıyor. |
| Geçiş süreci | 2016 tarihli geçiş hükümleri uygulanıyordu. | Ana uyum tarihi 31 Temmuz 2027. İHA0→P0, İHA1→P1, İHA2/3→P2 dönüşümü. |
31 Temmuz 2027 neden önemli?
Mevcut kullanıcı, pilot ve işletmelerin hazırlaması gereken başlıklar.
Geçişi beklemeyin: Uyarlanmamış araçlar ve eski belgeler süre sonunda kullanılamaz veya hükümsüz hale gelebilir. İHATTYS devreye alınana kadar bazı işlemlerde eski usullerin uygulanabilmesi, geçiş hazırlığı yapılmayacağı anlamına gelmez.
Resmî kaynaklar
Bu içerik, SHGM tarafından yayımlanan metinlerin sadeleştirilmiş bilgilendirme özetidir. Hukuki değerlendirmede güncel resmî metin, SHGM duyuruları ve İHATTYS/KDM uygulamaları esas alınmalıdır.
Yeni SHT-İHA metni:
SHGM — Yeni SHT-İHA PDF’si
Eski SHT-İHA Rev.05:
SHGM — SHT-İHA Rev.05 PDF’si
Not: Buradaki açıklamalar kullanıcıların mevzuatı daha kolay anlaması amacıyla hazırlanmıştır; resmî talimatnamenin yerine geçmez.
